Minister Van Ark stuurt een brief aan de Tweede Kamer over elektronische gegevensuitwisseling in de zorg.

Geachte voorzitter,
Goede en tijdige gegevensuitwisseling tussen zorgverleners en met de patiënt is belangrijk voor goede zorg. Te vaak gebeurt die uitwisseling van informatie nog via papieren dossiers, per fax of cd-rom. Dat kost (te) veel tijd en brengt het risico op fouten met zich mee. Zeker als er sprake is van spoed en er nauwelijks tijd is om zelf achter de informatie aan te gaan. Als zorgverleners gegevens elektronisch met elkaar uitwisselen, is de informatie die nodig is voor de behandeling van patiënten sneller beschikbaar. Ook scheelt het administratieve lasten en voorkomt het fouten door bijvoorbeeld het overtypen van gegevens. Daarom zet ik in op goede afspraken voor elektronische gegevensuitwisseling zodat de ontvanger de informatie begrijpt zoals die door de verzender is bedoeld en ook systemen elkaar goed begrijpen.
Leeswijzer
In deze brief wordt beschreven hoe ik regie neem op de beschikbaarheid van, de betrouwbaarheid van en de zeggenschap over gezondheidsgegevens en uitwisseling daarvan. Dit begint met de geplande aanbieding van het wetsvoorstel elektronische Gegevensuitwisseling (Wegiz), die naar verwachting begin 2021 zal plaatsvinden. Daarnaast wordt gewerkt aan een solide juridische basis voor de tijdelijke maatregel om meer gegevens op de spoedeisende hulp beschikbaar te krijgen tijdens de COVID-19 crisis en opvolgende duurzame oplossing. In deze brief ga ik nader in op het voornemen om de artikelen waarmee gespecificeerde toestemming wordt geregeld niet in werking te laten treden.
Ik schets voor welk dilemma het realiseren van een verbetering van de uitwisseling van medicatiegegevens mij wederom stelt. Verder beschrijf ik hoe informatieveiligheid wordt versterkt, met bijzondere aandacht voor het vergroten van het bewustzijn. Daarnaast ga ik in op het toekomstbestendig, veilig en betrouwbaar online identificeren van zorgverleners. Ten slotte geef ik gehoor aan motie Van den Berg over een wettelijke basis voor gegevensuitwisseling tussen zorgverleners, waarin ik verschillende trajecten schets om gegevensuitwisseling ten behoeve van kwaliteitsregistraties van een wettelijke basis te voorzien en geef ik een update over het recht op elektronische inzage in dossier, verwijsindex en logging.
Ter inleiding
Mijn benadering voor elektronische gegevensuitwisseling is zorgbreed om zo maximaal aan te kunnen sluiten bij de praktijk van de patiënt. Een patiënt heeft immers steeds vaker te maken met meerdere zorgverleners of dat nu de huisarts, het ziekenhuis of bijvoorbeeld de thuiszorg is. Die samenwerking in de zorg vergt gegevensuitwisseling tussen alle betrokken zorgprofessionals en met de patiënt. Daarmee neemt het gebruik van (gezondheids)apps, wearables en persoonlijke gezondheidsomgevingen (PGO’s) onder patiënten en cliënten toe. Het beschermen van gezondheidsgegevens van burgers krijgt hierdoor steeds meer aandacht, zoals bijvoorbeeld blijkt uit de oproep van de Patiëntenfederatie Nederland tot introductie van een ‘patiëntgeheim’.(1)
Uitwisseling met de patiënt vooronderstelt dat informatie in digitale vorm beschikbaar is en ook elektronisch tussen zorgaanbieders wordt uitgewisseld. Het wetsvoorstel elektronische gegevensuitwisseling ziet toe dat zorgverleners verplicht worden om stapsgewijs bepaalde gegevens tenminste elektronisch uit te wisselen. Naar verwachting ontvangt uw Kamer begin 2021 het wetsvoorstel. Ik ga in deze brief nader in op de voortgang van het programma Elektronische gegevensuitwisseling in de zorg, waarmee ik voldoe aan de toezegging uit de derde brief Gegevensuitwisseling(2) om u jaarlijks te informeren. Ik geef u in deze brief ook de laatste stand van zaken van het beschikbaar krijgen van meer informatie op de spoedeisende hulp (SEH) zoals toegezegd in de brief van maart 2020(3). De huidige coronacrisis onderstreept het belang van de beschikbaarheid van goede, tijdige gegevens in het geval van spoed.
Op de lange termijn streef ik naar gegevensuitwisseling die de zorg volgt, zoals mijn voorganger ook al aan uw Kamer schreef. Zodat bijvoorbeeld de technische inrichting niet aanvullende toestemming afdwingt waar die volgens de WGBO niet nodig is zodat keuzevrijheid ontstaat voor zorgaanbieders. Het op korte termijn beschikbaar krijgen van meer informatie stelt mij, net als ik u in maart heb geschreven(4) toen het ging om de uitwisseling van gegevens bij spoed, ook bij het delen van medicatiegegevens voor een dilemma. Mijn beleid blijft er voor de lange termijn op gericht om geen infrastructuren voor specifieke gegevensuitwisselingen te verplichten. Daarmee voldoe ik aan de motie van de leden Van Kooten-Arissen en Hijink waarin wordt opgeroepen niet één infrastructuur te verplichten voor zorgprocessen(5). Tegelijkertijd zijn er al infrastructuren met brede dekkingsgraad voor sommige gegevensuitwisselingen in gebruik. In deze brief licht ik dit dilemma toe.
Voor vertrouwen in gegevensuitwisseling tussen zorgprofessionals en met patiënten moeten mensen er op kunnen vertrouwen dat de zender en ontvanger zijn wie ze zeggen dat ze zijn en dat de informatie niet is gemanipuleerd. Ik informeer u in deze brief over hoe ik werk aan toekomstbestendige, veilige identificatie van zorgverleners wanneer informatie elektronisch wordt uitgewisseld.
Als er elektronisch wordt uitgewisseld dan moet dit veilig gebeuren. Ik informeer u in deze brief over de acties die zijn ondernomen en die ik nog neem op het gebied van informatieveiligheid (zoals toegezegd in de brief over informatieveiligheid in de zorg(6)).
Zorgverleners wisselen niet alleen onderling uit maar ook met hun cliënten en patiënten die daarmee regie op eigen zorg en op eigen gegevens kunnen nemen. Dat is waarom ik actief inzet op de beschikbaarheid van, het vertrouwen in en de zeggenschap over gezondheidsgegevens en uitwisseling ook bij en met mensen zelf. Maar ook zeggenschap over wie welke gegevens mag inzien, als dat niet al op andere wijze wettelijk geregeld is, is daar een belangrijk onderdeel van. Waar sprake is van ongerichte beschikbaarstelling vooraf moet dit zelf kunnen regelen van toestemming, in lijn met eerdere adviezen van het Adviescollege Toetsing Regeldruk(7), wel duidelijk, gebruiksvriendelijk en hanteerbaar blijven. Ik heb uw Kamer in dit kader eerder geïnformeerd over de afwegingen met betrekking tot de gespecificeerde toestemming (GTS) zoals die beoogd was voor uitwisseling in de zorg waarbij gewerkt wordt op basis van ongerichte beschikbaarstelling vooraf. In deze brief deel ik mijn voornemen om de artikelen waarmee gespecificeerde toestemming wordt geregeld niet in werking te laten treden en de richting die ik wel kies. Hiermee voldoe ik aan het verzoek uit de motie Van den Berg en Raemakers(8) en de toezegging uit de eerdere Kamerbrief over Gespecificeerde Toestemming (GTS) om de invoering van gespecificeerde toezegging te herijken(9).
Bekijk de volledige Kamerbrief
(1) Kamerstukken II 2019-2020 27529 nr. 217
(2) Kamerstukken II 2018-2019 27 529 nr. 189
(3) Kamerstukken II 2019-2020 27 529 nr. 214
(4) Kamerstukken II 2019-2020 27 529 nr. 214
(5) 27529-174 – motie van de leden Van Kooten-Arissen en Hijink over het LSP niet als verplichte infrastructuur voor zorgprocessen
(6) Kamerstukken II 2019-2020 27 529 nr. 193
(7) https://www.atr-regeldruk.nl/wp-content/uploads/2019/10/U127-Ministerie-van-VWSGespecificeerde-toestemming-bij-elektronische-gegegevensuitwisseling-in-de-zorg-w.g.pdf
(8) Kamerstukken II 2018-2019 27 529 nr. 172
(9) Kamerstukken II 2019-2020 27 529 nr. 192
Gateway Reviewrapport Elektronische Gegevensuitwisseling in de Zorg
