Politieke partijen mogen mensen niet zomaar gericht benaderen met online politieke reclame. Toch zag de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart zo’n 40 gevallen waarin politieke partijen vermoedelijk de regels overtraden. Deze politieke partijen krijgen een waarschuwingsbrief met uitleg over de regels. Partijen die zich niet aan de regels houden, riskeren sancties van de AP.
Sinds vorig jaar gelden nieuwe regels voor online politieke advertenties. Het gaat om de Europese verordening voor politieke reclame (VPR). Deze regels moeten voorkomen dat mensen online heimelijk worden beïnvloed of gemanipuleerd in hun politieke keuzes. De AP houdt toezicht op gerichte politieke online reclame waarbij persoonsgegevens worden gebruikt.
Monique Verdier, vicevoorzitter AP: ‘We hebben elders in de wereld gezien dat mensen in de opmaat naar verkiezingen op grote schaal gemanipuleerd kunnen worden door persoonsgerichte advertenties, bijvoorbeeld op sociale media. Daarvoor werden persoonlijke gegevens uit sociale media profielen misbruikt. Dat zorgde voor een groot privacyschandaal en het ondermijnde democratische processen. Juist daarom is toezicht op online politieke reclame zo belangrijk.’
De AP vermoedt dat het bij het merendeel van de gevallen gaat om overtredingen van de VPR. Het gaat om advertenties op socialemediaplatforms die zijn gericht op een specifieke groep kiezers. Een politieke partij mag mensen alleen gericht benaderen met online politieke advertenties als zij daarvoor uitdrukkelijk toestemming hebben gegeven. Die toestemming lijkt vaak te ontbreken.
Ook is het vaak niet duidelijk waarom de kiezer bepaalde politieke reclame te zien krijgt en hoe persoonsgegevens zijn gebruikt om diegene te bereiken. De AP volgt deze gevallen op en stuurt de betreffende politieke partij een waarschuwingsbrief. Als een partij daarna opnieuw adverteert zonder te voldoen aan de VPR, kan de AP vervolgstappen nemen.
De AP wil politieke partijen die online willen adverteren op weg helpen. Daarom staat er voorlichting op de AP-website, waaronder een leidraad voor gerichte online politieke reclame.
In Nederland ziet de AP toe op de regels voor gerichte online politieke reclame waarbij persoonsgegevens worden verwerkt. Het Commissariaat voor de Media is aangewezen als beoogd toezichthouder op de transparantie over de herkomst van politieke advertenties. Daarnaast heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM), als digitaledienstencoördinator voor de Digital Services Act, een coördinerende rol op nationaal niveau bij het toezicht op online platforms. De AP werkt nauw samen met zowel het Commissariaat als de ACM.
