Het Europese AI Office is begonnen met het opvragen van informatie bij aanbieders van grote AI-modellen over de naleving van de AI Act. De eerste verzoeken gaan onder meer over beveiliging, externe evaluaties en monitoring van geavanceerde modellen. Ook zijn tientallen AI-bedrijven bevraagd over auteursrecht en transparantie over trainingsdata. Daarmee worden de handhavingsbevoegdheden die sinds 2 augustus gelden voor het eerst zichtbaar in de praktijk.
De Europese Commissie kan sinds 2 augustus 2026 de verplichtingen uit de AI Act voor aanbieders van general-purpose AI-modellen (GPAI) handhaven. Daaronder vallen de modellen waarop veel toepassingen voor generatieve AI zijn gebouwd.
Eurocommissaris Henna Virkkunen heeft tegenover Euractiv bevestigd dat het AI Office inmiddels informatieverzoeken heeft verstuurd aan aanbieders van geavanceerde AI-modellen. De Commissie vraagt onder meer naar beveiligingsmaatregelen, onafhankelijke externe evaluaties en de monitoring van modellen nadat deze op de markt zijn gebracht.
Daarnaast zijn meer dan dertig AI-bedrijven benaderd over de naleving van Europese auteursrechtregels. Aanbieders van GPAI-modellen moeten onder de AI Act onder meer een voldoende gedetailleerde samenvatting openbaar maken van de content die voor de training van hun model is gebruikt.
Het AI Office beschikt sinds 2 augustus over verschillende bevoegdheden om de naleving van de AI Act te onderzoeken. Het kan aanbieders om informatie vragen en bij GPAI-modellen ook toegang tot het model verlangen om evaluaties uit te voeren.
De Commissie kan beginnen met een eenvoudig informatieverzoek. Wanneer een aanbieder daarop vrijwillig antwoordt, moet de verstrekte informatie correct en niet misleidend zijn. Informatie kan ook formeel bij besluit worden opgevraagd. Een aanbieder kan dan worden beboet wanneer deze niet, onvolledig of onjuist antwoordt.
Bij GPAI-modellen gaan de bevoegdheden verder. Het AI Office of aangewezen onafhankelijke deskundigen kunnen toegang tot een model verlangen om een modelevaluatie uit te voeren. Wanneer tekortkomingen worden vastgesteld, kan de Commissie maatregelen verlangen en uiteindelijk de beschikbaarheid van een model laten beperken.
Voor de krachtigste GPAI-modellen die een systeemrisico kunnen opleveren, gelden aanvullende verplichtingen. Aanbieders moeten risico’s identificeren en beperken, ernstige incidenten melden en zorgen voor een passend niveau van cybersecurity.
De eerste informatieverzoeken lijken juist een aantal van deze onderwerpen te raken. Volgens Euractiv vraagt het AI Office bijvoorbeeld naar beveiligingspraktijken, onafhankelijke evaluaties en de manier waarop modellen na marktintroductie worden gevolgd. Daarmee wordt ook duidelijker hoe het Europese toezicht op grote AI-modellen er in de praktijk uit kan gaan zien. Het AI Office kijkt niet alleen naar documentatie rond de introductie van een model, maar ook naar de manier waarop risico’s tijdens het verdere gebruik worden beheerst.
Voor organisaties die dergelijke modellen inkopen of in eigen systemen integreren, is dat indirect eveneens relevant. De eisen die het AI Office aan aanbieders stelt, kunnen mede bepalen welke informatie zakelijke gebruikers over risico’s, beveiliging en werking van modellen beschikbaar krijgen.
De eerste informatieverzoeken markeren daarmee de overgang van voorbereiding naar daadwerkelijk toezicht: voor aanbieders van grote AI-modellen is de handhaving van de AI Act begonnen.
