Het Europees Parlement heeft ingestemd met een nieuwe tijdelijke uitzondering op de ePrivacy-richtlijn, waardoor aanbieders van communicatiediensten opnieuw vrijwillig privéberichten mogen scannen op materiaal dat verband houdt met seksueel kindermisbruik. De maatregel, die geldt van 3 augustus 2026 tot 3 april 2028, wordt vaak aangeduid als "Chat Control 1.0".
De stemming markeert echter niet alleen een politieke overwinning voor voorstanders van de tijdelijke regeling. Volgens burgerrechtenorganisatie EDRi heeft het Parlement tegelijkertijd een krachtig signaal afgegeven dat er geen meerderheid bestaat voor een permanente vorm van massasurveillance, zoals eerder werd voorgesteld in de CSA Regulation (“Chat Control 2.0”).
De tijdelijke uitzondering was begin april verlopen nadat het Europees Parlement een verlenging had verworpen. Daarmee leek het dossier politiek afgesloten.
Volgens EDRi kwam daar onverwacht verandering in nadat Europees Parlementsvoorzitter Roberta Metsola de Raad ruimte gaf het voorstel opnieuw op de agenda te zetten. Via een zelden gebruikte tweede lezing en een spoedprocedure werd het voorstel alsnog opnieuw in stemming gebracht tijdens de laatste plenaire vergadering voor het zomerreces.
Door de procedure golden bovendien strengere stemregels: wijzigingen vereisten een absolute meerderheid van alle Europarlementariërs. Afwezige leden telden daardoor feitelijk mee als stemmen vóór het oorspronkelijke voorstel, waardoor tegenstanders van de regeling volgens EDRi op achterstand stonden.
Hoewel de tijdelijke regeling uiteindelijk werd aangenomen, wist een meerderheid wel twee belangrijke amendementen goed te keuren die end-to-end-encryptie expliciet beschermen. Daarmee spreekt het Parlement zich uit tegen technieken zoals client-side scanning waarbij berichten al op het apparaat van de gebruiker worden gecontroleerd voordat zij worden versleuteld.
Volgens EDRi vormt dit een belangrijk politiek signaal dat vertrouwelijke communicatie en sterke encryptie uitgangspunt moeten blijven bij toekomstige Europese wetgeving.
De aandacht verschuift nu naar de onderhandelingen over de definitieve CSA Regulation. Daarover bestaat al langer discussie omdat eerdere voorstellen verplichte detectie van berichten en grootschalige scanning van privécommunicatie mogelijk zouden maken.
EDRi stelt dat de recente stemming juist bevestigt dat binnen het Parlement geen meerderheid bestaat voor algemene massasurveillance. De onderhandelaars zullen daarom moeten zoeken naar een gerichtere en proportionele aanpak die zowel de bestrijding van online kindermisbruik als het recht op vertrouwelijke communicatie respecteert.
Daarnaast kan de brede steun voor encryptie ook gevolgen hebben voor toekomstige Europese initiatieven rondom rechtmatige toegang tot versleutelde communicatie. De Europese Commissie werkt aan een zogenoemde Technology Roadmap on Encryption, waarvan de resultaten in 2027 worden verwacht.
