Facebook’s standaardinstellingen, enkele servicevoorwaarden en het privacybeleid zijn in strijd met de consumentenwetgeving. Dat heeft de regionale rechtbank van Berlijn beslist naar aanleiding van een rechtszaak die was gestart door de Federatie van Duitse Consumentenorganisaties (VZVB). De rechtbank concludeert dat delen van de toestemmingsverklaring om door het bedrijf verkregen gegevens te gebruiken ongeldig zijn. “Facebook verbergt standaardinstellingen die niet privacyvriendelijk zijn in het Privacy Centrum en geeft hier onvoldoende informatie over wanneer gebruikers zich registreren”, aldus Heiko Dünkel, procesfunctionaris voor geschillen bij VZBV. “Dit voldoet niet aan de eisen voor geïnformeerde toestemming.”
Belangrijke standaardinstellingen zijn ingeschakeld
Volgens de Duitse Federale Wet Bescherming Persoonsgegevens (BSDG) mogen persoonlijke gegevens enkel worden verzameld en gebruikt met instemming van de betrokkene. Om gebruikers in staat te stellen om een bewuste beslissing te nemen, moeten aanbieders duidelijke en eenvoudig te begrijpen informatie aanleveren over de aard, omvang en het doel van het beoogde gebruik van gegevens. Facebook voldeed niet aan deze vereisten. In de Facebook-app voor smartphone was een locatie service bijvoorbeeld vooraf al geactiveerd, zodat de locatie van een gebruiker werd onthuld aan mensen met wie ze chatten. In de privacy instellingen waren al vinkjes in vakjes geplaatst die toestonden dat zoekmachines naar de tijdlijn van een gebruiker mochten linken. Dit betekende dat iedereen snel en eenvoudig persoonlijke Facebook-profielen kon vinden. De rechters oordeelden at alle vijf van de standaard instellingen op Facebook waar VZVB over klaagde ongeldige toestemmingsverklaringen waren. Ze gaven hierbij aan dat er geen garantie was dat gebruikers überhaupt wisten dat deze standaardinstellingen aanwezig waren.
Toestemming voor het gebruik van gegevens is niet specifiek genoeg
De regionale rechtbank van Berlijn beoordeelde nog eens acht clausules in Facebook’s gebruikersvoorwaarden als ongeldig. Deze omvatten vooraf geformuleerde toestemmingsverklaringen die Facebook in staat stelden om de naam en profielfoto van gebruikers voor “commerciële, gesponsorde of verwante inhoud” te gebruiken en om hun gegevens over te dragen naar de Verenigde Staten. De rechters maakten duidelijk dat dergelijke vooraf geformuleerde verklaringen geen effectieve toestemming voor het gebruik van gegevens vormen.
Een clausule die gebruikers verplichtte om alleen hun echte naam en gegevens te gebruiken, werd ook als onwettig beoordeeld. “Aanbieders van online services moeten gebruikers in staat stellen om anoniem van diensten gebruik te kunnen maken, bijvoorbeeld met een pseudoniem”, legt Dünkel uit. “Dat principe is verankerd in de Duitse telemediawet (TMG).” In de optiek van de regionale rechtbank is de eis van Facebook dat gebruikers hun echte namen moeten gebruiken een verkapte manier om het bedrijf toestemming te geven om deze gegevens te gebruiken, en dat alleen al was reden genoeg om de clausule onwettig te verklaren.
Facebook’s claim “It’s free and always will be!” is toegestaan
VZVB slaagde er niet in de bewering van Facebook dat het platform gratis is, te ontkrachten. De vereniging gelooft dat de bewering misleidend is. Dünkel: “Consumenten betalen wel om Facebook te gebruiken. Misschien niet in euro’s, maar wel met hun gegevens. En deze gegevens zijn uiterst waardevol voor het bedrijf.” De rechtbank van Berlijn vond de claim van Facebook wettig omdat een immateriële vergoeding niet als een kost kan worden beschouwd. De rechters verwierpen ook verschillende andere inzendingen van VZVB tegen bepalingen in het privacybeleid van Facebook, en stelden dat het beleid alleen informatie bevat over de procedures van het bedrijf en geen contractuele bepalingen. VZVB heeft zich voorgenomen tegen deze verwerpingen in beroep te gaan bij het Hof van Beroep in Berlijn.
