De politie heeft onrechtmatig gehandeld door informatie over een verdachte ondernemer met de ANWB te delen. Volgens de Rechtbank Den Haag was niet aangetoond dat de verstrekking noodzakelijk en proportioneel was voor een zwaarwegend algemeen belang. Dat de informatie deels mondeling werd gedeeld, maakt daarbij geen verschil: ook ‘informele’ verstrekking valt onder de Wet politiegegevens (Wpg).
De zaak draait om een ondernemer die via zijn bedrijf pechhulp verleende voor de ANWB. De ondernemer was verdachte in een strafrechtelijk onderzoek naar onder meer grootschalige hennepteelt en witwassen. De politie nam in 2022 contact op met de ANWB en deelde informatie uit het onderzoek.
Daarbij vertelde een politiemedewerker onder meer dat de ondernemer verdachte was in een onderzoek naar een criminele organisatie en dat er een strafzaak tegen hem liep. Ook werd informatie uit een proces-verbaal met restinformatie gedeeld. De politie wees de ANWB erop dat de bevindingen aanleiding konden zijn om de licentie van de ondernemer opnieuw te beoordelen.
Naar aanleiding van de berichtgeving van de politie zette de ANWB de verstrekking van pechhulpopdrachten tijdelijk stop.
Een belangrijk geschilpunt was op basis van welke wet de informatie was verstrekt. Volgens de politie gebeurde dit in het kader van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg), maar de rechtbank volgt dat standpunt niet. Uit onder meer de correspondentie en een verklaring van de betrokken politiemedewerker blijkt volgens de rechtbank dat het initiatief vanuit de politie kwam. Daarom moest de verstrekking worden getoetst aan de Wpg.
Artikel 19 Wpg maakt het mogelijk om incidenteel politiegegevens aan derden te verstrekken voor bepaalde doeleinden, zoals het voorkomen en opsporen van strafbare feiten. Daarvoor moet echter sprake zijn van een zwaarwegend algemeen belang. Bovendien moet de verstrekking voldoen aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit.
De politie voerde aan dat de verstrekking onder meer diende ter bestrijding van drugscriminaliteit. De rechtbank onderschrijft het maatschappelijke belang daarvan, maar vindt onvoldoende duidelijk hoe het informeren van de ANWB daaraan kon bijdragen.
De relatie tussen de vermeende criminele activiteiten en de ANWB was daarvoor te beperkt. Daardoor woog het door de politie aangevoerde belang volgens de rechtbank niet zwaarder dan het belang van de ondernemer bij bescherming van zijn persoonlijke levenssfeer.
Daarbij speelde mee dat de politie niet alleen informatie verstrekte. Uit de correspondentie bleek dat zij de ANWB ook wilde bewegen de licentierelatie met de ondernemer te heroverwegen. Daarmee probeerde de politie volgens de rechtbank in te grijpen in een civielrechtelijke relatie, terwijl slechts sprake was van een verdenking.
De rechtbank maakt daarnaast duidelijk dat de vorm waarin politiegegevens worden gedeeld niet bepalend is. Uit de correspondentie leidde zij af dat politie en OM ervan leken uit te gaan dat mondelinge informatieverstrekking een informele aangelegenheid was en dat pas bij schriftelijke verstrekking sprake was van een formele verstrekking.
Die opvatting is volgens de rechtbank onjuist. Ook persoonsgegevens die mondeling of per e-mail worden gedeeld, vallen onder de Wpg.
De politie heeft volgens de rechtbank zonder geldige rechtsgrond politiegegevens gedeeld en daarmee ook haar geheimhoudingsplicht geschonden. De verstrekking was daarom onrechtmatig. Omdat aannemelijk is dat de ondernemer hierdoor schade heeft geleden, onder meer doordat de pechhulpopdrachten tijdelijk werden stilgelegd, wordt de zaak voor het bepalen van de omvang van de schade verwezen naar een schadestaatprocedure.
