De politie hoeft persoonsgegevens van een demonstrant niet uit haar registraties te verwijderen als die gegevens noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de dagelijkse politietaak. Dat de Nationale Ombudsman kritiek had op de manier waarop de politie de identiteitsgegevens verkreeg, maakt de latere verwerking daarvan niet automatisch onrechtmatig. Dat oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Een demonstrant vroeg de korpschef om zijn persoonsgegevens te verwijderen uit twee politieregistraties die waren opgesteld na een demonstratie in Utrecht. De politie weigerde dat. Volgens de korpschef waren de gegevens nodig voor de informatiepositie van de politie.
De zaak draaide om een niet-aangemelde tegendemonstratie bij een campagnebijeenkomst van Forum voor Democratie op 15 maart 2021. De man was daarbij aanwezig en werd na afloop door de politie om zijn identiteitsgegevens gevraagd.
Daarna werden zijn persoonsgegevens opgenomen in twee zogenoemde politiemutaties. Dat zijn registraties waarin politiemedewerkers informatie vastleggen over gebeurtenissen waarmee zij tijdens hun werk te maken krijgen. Eén registratie bevatte een feitelijke beschrijving van de demonstratie en de aanwezigen. In de andere stond dat betrokkenen bij een volgende niet of niet juist aangemelde demonstratie konden worden gesanctioneerd.
Op grond van artikel 28 Wpg kan iemand vernietiging van politiegegevens vragen wanneer die in strijd met een wettelijk voorschrift worden verwerkt of vernietiging nodig is om aan een wettelijke verplichting te voldoen.
Volgens de Afdeling mogen persoonsgegevens in een politieregistratie worden opgenomen wanneer dat noodzakelijk is voor de dagelijkse politietaak. Het kan bijvoorbeeld relevant zijn om vast te leggen wie aanwezig waren bij een incident, zoals melders, getuigen of personen die zijn staande gehouden.
Dat was volgens de Afdeling ook hier het geval. De persoonsgegevens konden van belang zijn wanneer de politie bij toekomstige soortgelijke demonstraties moet optreden. De korpschef had bovendien toegelicht dat zonder de gegevens van de betrokken personen niet goed te begrijpen zou zijn waarop de registraties betrekking hadden. Verwijdering kon daardoor de informatiepositie van de politie aantasten.
Interessant is dat de Nationale Ombudsman eerder twee klachten van de demonstrant gegrond had verklaard. Volgens de Ombudsman was bij het vorderen van de identiteitsgegevens geen duidelijke grondslag gegeven.
Dat leidt volgens de Afdeling echter niet automatisch tot vernietiging van de gegevens. De vraag of de politie de identiteitsgegevens behoorlijk heeft verkregen, moet worden onderscheiden van de vraag of er vervolgens een wettelijke grondslag bestond om die persoonsgegevens in de politieregistraties op te nemen.
Dat die grondslag bij het verkrijgen van de gegevens volgens de Ombudsman niet duidelijk was, betekent daarom niet dat de latere verwerking in de registraties zelf onrechtmatig was. Het hoger beroep is ongegrond.
De uitspraak laat zien dat bij een verwijderingsverzoek onder de Wpg niet alleen moet worden gekeken naar hoe de politie persoonsgegevens heeft verkregen. Ook moet afzonderlijk worden beoordeeld of de verwerking en verdere bewaring van die gegevens een wettelijke grondslag hebben en noodzakelijk zijn voor de politietaak.
Tegelijkertijd geeft de uitspraak de politie geen algemene bevoegdheid om persoonsgegevens van demonstranten te bewaren. De noodzakelijkheid moet kunnen worden gemotiveerd. In deze zaak achtte de Afdeling relevant dat de persoonsgegevens nodig waren om de registraties te kunnen duiden en dat de informatie betekenis kon hebben bij toekomstige soortgelijke demonstraties.
