In drie uitspraken van 13 juli 2026 heeft de Rechtbank Noord-Holland geoordeeld dat een verzoeker misbruik heeft gemaakt van zijn recht op inzage op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Volgens de rechtbank dienden de verzoeken niet het doel waarvoor het inzagerecht is bedoeld, maar waren zij erop gericht financiële vergoedingen af te dwingen. Daarom werd de verzoeker in alle drie de zaken niet-ontvankelijk verklaard.
De drie procedures vertonen volgens de rechtbank een duidelijk terugkerend patroon. De verzoeker diende in een periode van ongeveer anderhalf jaar circa negentig inzageverzoeken in en startte ongeveer twintig gerechtelijke procedures.
Volgens de rechtbank verliepen de zaken telkens grotendeels volgens hetzelfde stramien:
Bij haar beoordeling besteedde de rechtbank ook aandacht aan de rol van de gemachtigden. De procedures werden gevoerd via een onderneming waarvan de verzoeker zelf enig aandeelhouder en bestuurder was.
De rechtbank achtte niet aannemelijk dat de opgevoerde gemachtigden daadwerkelijk als gemachtigde optraden. Zij verschenen niet op zittingen, contactgegevens werden niet verstrekt en de verzoeker kon hun betrokkenheid onvoldoende onderbouwen. Volgens de rechtbank versterkte dit het beeld dat de procedures vooral waren ingericht om financiële vergoedingen te genereren en niet om het inzagerecht daadwerkelijk uit te oefenen.
De rechtbank baseert haar oordeel op artikel 3:13 van het Burgerlijk Wetboek (misbruik van bevoegdheid) en sluit aan bij de recente uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak Brillen Rottler. Daaruit volgt dat een beroep op het inzagerecht zijn bescherming kan verliezen wanneer uit objectieve omstandigheden blijkt dat het voor een ander doel wordt gebruikt dan waarvoor het is verleend.
Volgens de rechtbank blijkt uit de samenhang van de omstandigheden dat het de verzoeker niet primair te doen was om kennis te nemen van zijn persoonsgegevens of de rechtmatigheid van de verwerking te controleren. Het werkelijke doel was volgens de rechtbank het verkrijgen van schadevergoedingen, buitengerechtelijke kosten en proceskosten. Tegen die achtergrond konden de verzoeken worden aangemerkt als misbruik van recht.
In alle drie de zaken werd de verzoeker niet-ontvankelijk verklaard.
In één van de procedures veroordeelde de rechtbank de verzoeker bovendien tot betaling van de werkelijke proceskosten van ruim € 10.000, omdat sprake was van misbruik van procesrecht. In de twee andere zaken volgden eveneens proceskostenveroordelingen, zij het aanzienlijk lager vanwege de beperkte omvang van de gemaakte kosten.
Met deze uitspraken laat de Rechtbank Noord-Holland zien dat het inzagerecht uit artikel 15 AVG geen instrument is om schadevergoedingen of proceskosten af te dwingen. Wie het inzagerecht uitsluitend inzet voor een ander doel dan waarvoor het is bedoeld, kan zich niet langer op de bescherming van de AVG beroepen. De rechtbank past daarmee de lijn toe die het Hof van Justitie onlangs uitzette in de zaak Brillen Rottler.
