Kabinet verkent verbod op AI-uitkleedapps: bestaande regels schieten tekort bij deepfake-misbruik

Volgens het kabinet is het gebruik van dergelijke AI-toepassingen zonder toestemming “onacceptabel”, mede vanwege de grote impact op slachtoffers. Met name vrouwen en minderjarigen worden geraakt, terwijl de technologie steeds realistischer en toegankelijker wordt .

Bestaande wetgeving biedt basis, maar vooral achteraf

Op dit moment kan tegen misbruik van AI-uitkleedapps al worden opgetreden via bestaande wetgeving. Zo vallen het maken en verspreiden van deepnudes vaak onder strafrechtelijke bepalingen en kunnen slachtoffers zich beroepen op civielrechtelijke bescherming.

Daarnaast speelt de AVG een belangrijke rol. Deepfakes bevatten vaak persoonsgegevens, zoals gezichtskenmerken, en mogen niet zonder geldige grondslag worden verwerkt. In de praktijk betekent dit dat dergelijke beelden zonder toestemming vrijwel altijd onrechtmatig zijn .

Toch ligt de nadruk van deze regels vooral op handhaving achteraf. Dat roept de vraag op of aanvullende maatregelen nodig zijn om misbruik structureel te voorkomen.

Europese aanpak in beweging

Het kabinet kijkt nadrukkelijk naar Europa voor een effectievere aanpak. Een mogelijk verbod op AI-uitkleedsoftware maakt inmiddels deel uit van de onderhandelingen rond de AI-omnibus, een aanvulling op de AI Act.

Zowel de Raad als het Europees Parlement hebben zich uitgesproken voor het classificeren van systemen die non-consensuele expliciete deepfakes genereren als verboden AI-praktijken .

Dat zou een belangrijke verschuiving betekenen: van reageren op misbruik naar het preventief verbieden van bepaalde AI-toepassingen.

Rol voor platforms en toezicht

Ook platforms krijgen een nadrukkelijke verantwoordelijkheid. Op grond van de Digital Services Act moeten zij illegale content, zoals deepnudes, verwijderen zodra zij daarvan kennis hebben. Grote platforms moeten bovendien systeemrisico’s – zoals de verspreiding van dergelijke beelden via algoritmes – actief beperken .

Geen snelle oplossing, wel toenemende druk

Hoewel het kabinet erkent dat het probleem urgent is, benadrukt het dat een verbod complex is en zorgvuldige afweging vereist. Tegelijkertijd neemt de politieke en maatschappelijke druk toe om sneller tot actie te komen.

De discussie over AI-uitkleedapps laat zien hoe moeilijk het is om gelijke tred te houden met technologische ontwikkelingen. Tegelijk maakt deze casus duidelijk waar de kern ligt: bescherming van grondrechten in een tijdperk waarin AI steeds realistischer en ingrijpender wordt.