AIVD ziet toename dreiging van online radicaliserende minderjarigen

Online komen zij in aanraking met jihadistische en rechts-terroristische propaganda, die niet altijd herkenbaar is als terroristische content. Laagdrempelige blootstelling aan deze propaganda in combinatie identiteitsontwikkeling en eventuele psychosociale problemen, maakt dat minderjarigen gevoelig kunnen zijn voor radicalisering. Om deze dreiging tegen te gaan, is maatwerk noodzakelijk. Het maatwerk kan variëren van hulpverlening en begeleiding tot inzet van het jeugdstrafrecht. Dat staat in de brief die minister Uitermark van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vandaag naar de Tweede Kamer stuurde.

De AIVD ziet momenteel tientallen minderjarigen die een dreiging vormen voor de nationale veiligheid. In de publicatie “Een web van haat – De online grip van extremisme en terrorisme op minderjarigen” beschrijft de AIVD de dreiging die uitgaat van online radicaliserende minderjarigen van 12 tot en met 17 jaar. Deze jongeren bekijken, maken en verspreiden terroristische propaganda en hebben in veel gevallen ook online contact met jihadisten of aanhangers van het rechts-terrorisme. Het plannen of plegen van een aanslag is hierbij vaak onderwerp van gesprek. De AIVD constateert dat in enkele gevallen daadwerkelijk sprake is van voorbereidingen voor het plegen van een aanslag.

Online verspreiding via social media en gamingplatforms

De verspreiding van de terroristische boodschappen door minderjarigen vindt vaak plaats via social media en gamingplatforms zoals Instagram, Discord, Roblox, Telegram en TikTok. Het delen van de content vindt zowel plaats in open chatgroepen en op kanalen als in besloten chatgroepen en in online privégesprekken. Binnen open chatgroepen en kanalen is niet alle extremistische en terroristische propaganda direct te herkennen. Dit komt door het gebruik van subtiele verwijzingen naar het gedachtegoed. Bijvoorbeeld door het gebruik van bepaalde emoticons of woorden met een dubbele betekenis. Zo verwijzen jihadisten met een zwarte vlag naar ISIS en verwijst het woord ‘kebab’ binnen rechts-terroristische chatgroepen naar moslims.

In besloten chatgroepen en privégesprekken delen deelnemers veelal explicietere content. Dat kunnen bijvoorbeeld afbeeldingen, video’s of teksten zijn die het extremistische of terroristische wereldbeeld bevestigen en onderbouwen. Of content die geweld rechtvaardigt en verheerlijkt.

Jihadistische en rechts-terroristische propaganda

Vrijwel alle jihadistische content die online verspreid wordt is afkomstig van aanhangers van ISIS. De minderjarige aanhangers verspreiden actief jihadistische content en spreken hierbij onder meer over aansluiting bij ISIS.

Rechts-terroristische content is gebaseerd op meerdere rechts-extremistische stromingen, zoals het accelerationisme. Accelerationisten verheerlijken terroristisch geweld in online groepen met als doel om een rassenoorlog op gang te brengen. Antisemitisme voert de boventoon binnen rechts-terroristische groepen. Deze groepen kunnen zich ook richten op andere minderheden en/of overheidsinstituties.

Belang van maatwerk

Om de terroristische dreiging van minderjarigen tegen te gaan, is maatwerk nodig. Maatwerk dat vaak bestaat uit (een combinatie van) hulpverlening, begeleiding en een strafrechtelijk kader.

Soms kan de terroristische dreiging van minderjarigen worden weggenomen met begeleiding. Dit kan minderjarigen helpen om los te komen van het jihadistisch of rechts-terroristisch gedachtegoed. In andere gevallen is deze benadering niet effectief genoeg. Dan is het betrekken van bijvoorbeeld de jeugdstrafrechtketen nodig. Nauwe samenwerking tussen de AIVD, andere veiligheidsketenpartners, het sociale domein en het zorgdomein kan in dit benodigde maatwerk voorzien.

Zijn er zorgen over een minderjarige? Op Rijksoverheid.nl/hulp-bij-radicalisering staat een overzicht van instanties die hierbij kunnen helpen.