De Europese Unie gooit het roer deels om bij de uitvoering van de AI Act. Met het nieuwe ‘Digital Omnibus’-akkoord kiest Brussel voor een pragmatische aanpak: minder bureaucreatie voor bedrijven en meer ruimte voor innovatie. Toch is er één terrein waar de regels juist worden aangescherpt: er komt een onmiddellijk verbod op zogeheten ‘nudification’-apps.
Brussel erkent dat de regeldruk voor AI-ontwikkelaars dreigde door te slaan. Om de Europese concurrentiepositie te beschermen, kiest de Commissie nu voor een meer ontspannen tijdpad en minder papierwerk. De boodschap is helder: veiligheid blijft de prioriteit, maar innovatie mag niet verstikken in wetgeving.
Een van de belangrijkste punten uit het akkoord is de gefaseerde invoering van verplichtingen voor 'high-risk' AI. Ontwikkelaars van systemen voor kritieke infrastructuur, biometrie, onderwijs en migratiecontrole krijgen extra tijd: zij hoeven pas in december 2027 volledig aan de bak. Voor AI die in consumentenproducten zoals speelgoed of liften zit, verschuift de deadline zelfs naar augustus 2028.
De EU wil af van het imago dat ze innovatie de nek omdraait met regeltjes. Daarom komen er ruimere uitzonderingen voor het mkb en wordt de overlap tussen de AI Act en bestaande productregels weggesneden.
Bovendien zet Brussel vol in op 'regulatory sandboxes'. Dit zijn gecontroleerde testomgevingen waar bedrijven hun AI kunnen finetunen onder toezicht, zonder dat ze direct aan de zwaarste wetgeving hoeven te voldoen. Het idee? Fouten maken mag, zolang het maar in een veilige 'zandbak' gebeurt.
Hoewel de teugels op economisch vlak vieren, trekt de EU een messcherpe grens bij schadelijke generatieve AI. Er komt een expliciet verbod op apps die zonder toestemming seksueel expliciete beelden genereren (deepfakes). Hiermee wil Brussel de verspreiding van vernederende content en online misbruik van zowel volwassenen als minderjarigen keihard aanpakken.
Om te zorgen dat deze regels ook daadwerkelijk worden nageleefd, krijgt het Europese AI Office meer tanden. Dit orgaan gaat strenger toezien op de allergrootste AI-modellen en de algoritmes die door grote techreuzen en zoekmachines worden gebruikt.
Bits of Freedom is kritisch op de versoepelingen van de AI Act via het nieuwe ‘Digital Omnibus’-akkoord. Volgens de organisatie is vooral de techlobby gebaat bij het uitstel van regels voor hoog-risico AI-systemen, terwijl AI-bedrijven intussen doorgaan met het ontwikkelen van nieuwe toepassingen zonder dat extra verplichtingen rond veiligheid en fundamentele rechten al gelden. De organisatie noemt het “bizar” dat juist regels die AI veilig, verantwoord en uitlegbaar moeten maken, worden uitgesteld. Wel noemt Bits of Freedom het verbod op zogeheten ‘nudification’-apps een belangrijk lichtpunt, net als het overeind blijven van verplichtingen rond registratie van AI-systemen en strikte regels voor het verwerken van bijzondere persoonsgegevens.
