Big tech en social media-platforms kunnen veel meer doen om klanten te beschermen tegen online fraude. Daarom roepen banken bedrijven als Meta, TikTok en Google op om extra maatregelen te nemen om de schade als gevolg van online fraude terug te dringen. Uit onderzoek blijkt dat tegenwoordig 70% van alle online fraude begint op social media. Daarom zijn juist deze bedrijven onmisbaar bij het voorkomen van online fraude.
Banken doen de oproep naar aanleiding van de jaarlijkse publicatie van de fraudecijfers, waaruit blijkt dat de schade als gevolg van bankhelpdeskfraude steeg met ruim 3 miljoen euro en in 2025 uitkwam op 25,8 miljoen euro. Ook de schade als gevolg van phishing steeg met 1,8 miljoen euro, naar bijna 2,6 miljoen euro. Ondanks de stijging van de schade nam het aantal slachtoffers van bankhelpdeskfraude wel af: met 14% naar iets minder dan 5.900 personen. Door de vele media-aandacht en de campagne ‘Herken fraude. Voorkom fraude!’ worden klanten zich gelukkig steeds beter bewust van de methodes die fraudeurs inzetten om mensen op te lichten. Banken willen deze fraude graag verder terugdringen, maar dat lukt alleen als alle partijen betrokken in de fraudeketen maatregelen nemen.
Banken hebben zelf in de afgelopen jaren veel maatregelen genomen om de schade door online fraude terug te dringen. Daardoor zitten we gelukkig niet meer op het niveau van 2022 toen de schade boven de 50 miljoen lag. Voorbeelden hiervan zijn het verlagen van de daglimiet voor overboeken van betaalrekeningen en het inbouwen van een 4-uurs tijdslot bij het verhogen van die daglimiet. Daarnaast is de checkjegesprek-functie die veel banken aanbieden waardevol voor klanten om te controleren of ze echt door hun bank worden gebeld.
Ook wordt er binnen de Integrale Aanpak Online Fraude intensief gewerkt om samen effectieve maatregelen te nemen. Een voorbeeld is het initiatief van banken en telecombedrijven voor ‘Line Busy’ waardoor banken straks zouden kunnen checken of iemand telefonisch in gesprek is tijdens het overboeken van geld.
Zonder de hulp van big tech en sociale mediabedrijven blijft het verder bestrijden van online fraude volgens Medy van der Laan, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, dweilen met de kraan open: ‘Uit een onderzoek van de Britse toezichthouder FCA bleek onlangs dat er in een week tijd meer dan 1.000 illegale advertenties circuleerden op de platforms van Meta. Online fraude is een groot maatschappelijk probleem. Ik hoop daarom echt dat sociale mediabedrijven willen helpen om de schade als gevolg van online fraude verder terug te dringen. Denk bijvoorbeeld aan het verwijderen van nepadvertenties en valse websites.’
Ook de politie herkent het beeld dat er bij social media bedrijven nog veel winst valt te halen in de strijd tegen online fraude: ‘De helft van de door de politie onderzochte aangiftes, waarbij sprake is van webwinkelfraude, vindt zijn oorsprong via platformen van META zoals Instagram en Facebook’, zegt Gijs van der Linden, Teamleider Landelijk Meldpunt Internet Oplichting (LMIO) van de politie.
In 2020 besloten banken om de schade bij bankhelpdeskfraude onder voorwaarden uit coulance te vergoeden, omdat de naam en het nummer van de bank werden misbruikt. Omdat klanten hier ook een eigen verantwoordelijkheid houden, hebben banken toetsingscriteria opgesteld om te bepalen in hoeverre de schade wordt vergoed. In 2025 werd iets meer dan 45% van de schade door bankhelpdeskfraude bij particulieren vergoed.
Om in aanmerking te komen voor een vergoeding moet de klant meewerken aan het onderzoek, aangifte hebben gedaan, door de eigen bank gebeld zijn en niet eerder een vergoeding hebben ontvangen. Ook als de klant bij een overboeking specifieke en directe waarschuwingen van de bank negeert kan dat een reden zijn voor de bank om niet te vergoeden.
