Steeds meer mensen gebruiken een slimme deurbel met camera. In Nederland hangen er al meer dan 1,2 miljoen van deze apparaten. Omdat de deurbellen ook een deel van de openbare ruimte filmen, ontstaan er zorgen over privacy en toezicht. De VNG liet onderzoeken wat gemeenten hierin kunnen betekenen.
Adviesrapport slimme deurbellen (pdf, 1.1 MB)
De VNG heeft samen met het Slimme Deurbellen Consortium advies gevraagd aan de Adviesfunctie Verantwoord Datagebruik. De vraag was welke mogelijkheden gemeenten hebben om het gebruik van slimme deurbellen te reguleren. Uit het adviesrapport blijkt dat de juridische ruimte beperkt is, maar dat gemeenten kunnen bijdragen door inwoners te informeren over verantwoord gebruik, gesprekken in buurten te faciliteren en waar mogelijk technische hulpmiddelen beschikbaar te stellen.
Bij sommige inwoners groeit het ongemak over het toenemend aantal slimme deurbellen in hun buurt. Beelden worden regelmatig gedeeld via social media of met autoriteiten zoals gemeenten en politie. Ook worden de opnames automatisch geüpload naar de cloud (opslag). Het gebruik van slimme deurbelcamera’s door particulieren en bedrijven leidt steeds vaker tot klachten bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en zelfs tot rechtszaken.
Gemeenten worstelen met de vraag wat mogelijk, wenselijk en toegestaan is. Zij hebben de verantwoordelijkheid om de grondrechten van inwoners en bezoekers te beschermen en sociale cohesie in wijken te waarborgen.
Bij het reguleren van slimme deurbellen door gemeenten is het belangrijk rekening te houden met zowel juridische als ethische aspecten. Hieronder volgen drie kernadviezen uit het rapport:
Particulieren en bedrijven mogen het onvermijdelijke deel van de openbare weg filmen met een slimme deurbel, mits zij voldoen aan de privacywet (AVG). Dat betekent onder meer: een gerechtvaardigd belang aantonen, filmen beperken tot wat noodzakelijk is, en aanvullende maatregelen treffen zoals het wissen van beelden na twee weken en het informeren van passanten.
Gemeenten hebben weinig ruimte om regels op te stellen voor slimme deurbellen. De AVG bepaalt namelijk vrijwel alles op dit gebied. Alleen als een deurbel ook bewust vermijdbare delen filmt, kan de gemeente via een verordening (APV) ingrijpen, maar dan moet het om een ander doel gaan dan privacy, bijvoorbeeld handhaving van de openbare orde. Het is echter twijfelachtig of dat motief juridisch houdbaar is.
Naast juridische kaders zijn er ethische zorgen, zoals sociale erosie, gebrek aan transparantie en risico op misbruik van beelden. Het adviesrapport pleit voor bewustwording en praktische maatregelen, zoals informatiestickers, privacy-by-design oplossingen en samenwerking met toezichthouders.
Ook adviseert het rapport gemeenten om ontwikkelingen rond slimme deurbellen en nieuwe functies nauwlettend te volgen.
Wilt u meer weten over slimme deurbelcamera's, wees dan welkom op 24 maart 13:00-16:30 uur in het Volkshotel Amsterdam (grote zaal) bij het evenement dat het Slimme Deurbellen Consortium organiseert. Tijdens dit evenement wordt verder ingegaan op de diverse activiteiten van het consortium. Aanmelden kan hier
