De federale rechtbank in Australië heeft bepaald dat Meta een boete van 20 miljoen Australische dollars (ruim 12 miljoen euro) moet betalen. Onavo moest de privacy van gebruikers beschermen, maar in plaats daarvan verstuurde de VPN-dienst persoonlijke gegevens door naar Facebook. Daarmee heeft het moederbedrijf van Facebook, Instagram en WhatsApp gebruikers bewust misleid. Dat staat in het vonnis van de Australische federale rechtbank, zo meldt onder meer The Register.
Het draait om een zaak die zich tussen februari 2016 en oktober 2017 afspeelde. In deze periode bood Meta, samen met dochterondernemingen Facebook Israël en Onavo, de app Onavo Protect aan in Australië. De applicatie werd omschreven als een Virtual Private Network of VPN en zou gebruikers helpen om hun privégegevens en online privacy te beschermen.
In werkelijkheid deed Onavo Protect precies het tegenovergestelde. De app verzamelde zoveel mogelijk persoonlijke informatie van gebruikers om deze door te spelen aan Facebook. Volgens de Australian Competition and Consumer Commission (ACCC), de Australische consumentenwaakhond, verzamelde de applicatie informatie over onder meer het surfgedrag van gebruikers, de apps die ze op hun smartphone hadden geïnstalleerd, de tijd die ze daar dagelijks aan besteedden en locatiegegevens.
Ruim twee-en-een-half jaar geleden, in december 2020, spande de ACCC een rechtszaak aan tegen Facebook wegens misleiding. “Consumenten maken vaak gebruik van VPN-diensten omdat ze zich zorgen maken over hun online privacy, en dat is wat dit Facebook-product beweerde te bieden. In werkelijkheid heeft Onavo Protect aanzienlijke hoeveelheden van hun persoonlijke activiteitengegevens rechtstreeks naar Facebook doorgespeeld”, zo zei de consumentenbelangenorganisatie destijds.
De rechtbank in Australië heeft vandaag bepaald dat Meta gebruikers bewust heeft misleid om zo veel mogelijk gebruikersdata te verzamelen om gerichte advertenties op Facebook aan te bieden. “Als een Australische gebruiker van Onavo Protect een Facebook-account had, was Meta ook in staat om de Onavo Protect-gegevens van die gebruiker te combineren met informatie die Meta bijhield over het Facebook-account van de gebruiker, met behulp van een algoritme”, zo schrijft de rechter in het vonnis.
Verder omschrijft de rechtbank Ovano Protect als een ‘business intelligence tool’ dat maar één doel voor ogen had: zo veel mogelijk informatie verzamelen van wat een gebruiker op zijn of haar mobiele apparaat doet. De data die de app verzamelde werd vervolgens gebruikt voor het aanbieden van gerichte advertenties, marketingdoeleinden en het verbeteren van diensten, producten en strategieën.
Tot slot stelt de rechter dat de algemene voorwaarden niet transparant genoeg waren, zodat klanten niet wisten waar Meta de verzamelde gegevens voor gebruikte. Zo konden ze geen goede afweging maken om de VPN-app wel of niet te installeren. Beide dochterondernemingen hebben toegegeven dat de advertenties en uitspraken over Onavo Protect misleidend en bedrieglijk waren.
De rechtbank heeft bepaald dat Meta een boete van 20 miljoen Australische dollars moet betalen wegens misleiding. Het boetebedrag had een stuk hoger kunnen uitvallen: in de anderhalve jaar tijd dat Onavo Protect beschikbaar was in Australië, is de app meer dan 271.000 keer gedownload. Voor iedere overtreding had de rechter in theorie een boete van 1,1 miljoen Australische dollars kunnen opleggen. Daarnaast moet Meta een bedrag van 400.000 Australische dollars (zo’n 245.000 euro) aan de ACCC om de juridische kosten van de consumentenbelangenorganisatie te dekken.
“De ACCC erkende in de gezamenlijke indiening dat de Onavo Protect vermeldingen niet opzettelijk misleidend waren en dat er informatie was verstrekt in de algemene voorwaarden en het privacybeleid van de app. Bovendien werden alle gebruikersgegevens geanonimiseerd en samengevoegd voordat ze door Meta werden gebruikt”, zo vertelt een woordvoerder van Meta tegenover The Register.
Meta is ervan overtuigd dat Onavo Protect haar gebruikers voorzag van een ‘kosteloze en nuttige VPN-dienst’ en functioneerde als een goed hulpmiddel voor online beveiliging. Een woordvoerder van het bedrijf zegt dat Facebook Israël en Onavo met het schikkingsvoorstel op de proppen kwamen. Het is dan ook niet aannemelijk dat Meta de boete gaat aanvechten in hoger beroep.
