Uw cloudomgeving uit Amerika halen: een juridisch stappenplan

Een cloudmigratie is een omvangrijk en complex proces met diverse overwegingen. Vanuit juridisch perspectief schuilt de complexiteit vooral in de samenloop van meerdere rechtsgebieden; zowel Europees als Amerikaans.

Europees en Nederlands kader

De AVG stelt strenge eisen aan de omgang met persoonsgegevens en de doorgifte van persoonsgegevens naar landen buiten de EER.[1] De Data Act schetst het kader voor controle over data, terwijl de NIS2-richtlijn organisaties in essentiële sectoren verplicht tot verhoogde cybersecuritymaatregelen – inclusief eisen aan leveranciersketens. De NIS2, zo is de verwachting, zal in Q2 2026 in de Cyberbeveiligingswet (CBW) binnen Nederland worden verankerd.

Amerikaans kader

De Cloud Act geeft Amerikaanse autoriteiten de bevoegdheid om data op te vragen bij US-providers, ongeacht waar die data fysiek is opgeslagen. Een Europees datacenter van een Amerikaanse provider biedt dus geen volledige bescherming. FISA Section 702 verruimt daarnaast de surveillancemogelijkheden, met potentiële impact op gegevens van EU-burgers. Deze wetten creëren een structurele spanning met Europese privacynormen.

Contractuele regelingen

Daarnaast spelen diverse contractuele valkuilen en aandachtspunten een grote rol en verdienen zij een grondige analyse:

• Begin bij de opzeggingsregeling. Ga na of tussentijdse opzegging mogelijk is, tegen welke termijnen en welke kosten (termination fee) daaraan verbonden zijn.
• Vervolgens verdienen de exit-regelingen aandacht. Heeft u recht op data-export in een gangbaar, leesbaar formaat? En binnen welke termijn moet de provider uw gegevens definitief verwijderen? Zonder heldere afspraken riskeert u dataverlies of kostbare vertraging.
• Let ook op migratieclausules: sommige contracten verplichten de provider tot actieve medewerking bij overdracht. Ontbreekt zo'n bepaling, dan bent u bij vertrek afhankelijk van goodwill.
• De aansprakelijkheidsverdeling bij contractbeëindiging vraagt eveneens aandacht. Exoneratieclausules kunnen uw verhaalsmogelijkheden bij problemen aanzienlijk beperken.
• Tot slot het risico van vendor lock-in. Propriëtaire formaten, specifieke API's of diep geïntegreerde diensten kunnen migratie technisch én financieel complex maken. Breng deze afhankelijkheden daarom vroegtijdig in kaart.

Technische en operationele risico's

Een cloudmigratie is meer dan een juridische exercitie. De technische uitvoering kent eigen risico's met juridische implicaties:

• Allereerst de dataveiligheid tijdens de migratie zelf. Versleuteling, strikte toegangscontrole en logging zijn onmisbaar. Zorg dat met zowel de oude als de nieuwe provider een verwerkersovereenkomst van kracht is die verantwoordelijkheden helder belegt.
• Daarnaast speelt continuïteit een hoofdrol. Downtime kan leiden tot bedrijfsschade en contractuele aansprakelijkheid jegens uw eigen klanten – stel uzelf daarom de vraag: wie draagt het risico bij onderbrekingen?
• Ook data-integriteit verdient aandacht: dataverlies of -corruptie tijdens migratie roept direct vragen op over aansprakelijkheid. Leg vooraf vast wie waarvoor instaat.
• Vergeet ten slotte de subverwerkers niet. De nieuwe provider schakelt mogelijk eigen onderaannemers in voor hosting of support. U bent als verwerkingsverantwoordelijke verplicht de volledige keten te kennen en te beoordelen op AVG-compliance.

Praktische tips voor een beheerste migratie

1. Begin met een grondige due diligence. Beoordeel potentiële providers op AVG-compliance, relevante certificeringen (ISO 27001, SOC 2 Type II) en – cruciaal – vestigingslocatie en eigendomsstructuur. Een Europese dochter van een Amerikaans moederbedrijf valt nog steeds onder de CLOUD Act, gezien de extraterritoriale werking daarvan.
2. Laat vervolgens uw contracten juridisch toetsen. Controleer exit-rechten, opzegtermijnen en aansprakelijkheidsbepalingen vóórdat u stappen zet. Voorkomen is beter dan procederen. Let op: in sommige gevallen kan het overstappen van clouddienstverlener advies plichtig zijn bij uw Ondernemingsraad (artikel 25 WOR).
3. Betrek uw nieuwe Europese Clouddienstverlener in het proces. Laat de contracten die u met uw nieuwe provider wil sluiten beoordelen, en betrek haar in het proces van de migratie. Bij voorkeur helpt uw nieuwe provider u mee in het proces.
4. Kies daarnaast voor een gefaseerde migratie. Door stapsgewijze overdracht beperkt u risico's. Draai indien mogelijk tijdelijk parallelle systemen om continuïteit te waarborgen.
5. Documenteer ook zorgvuldig. Leg alle verwerkingsactiviteiten, risicoanalyses en beslissingen vast. De verantwoordingsplicht van artikel 5 lid 2 AVG vereist dat u kunt aantonen compliant te handelen.
6. Stel tot slot een multidisciplinair team samen. Combineer juridische, technische en operationele expertise. Cloudmigratie raakt legal, IT, privacy, inkoop, finance én de directie.

Conclusie: een gewaarschuwd mens telt voor twee

De huidige internationale ontwikkelingen maken één ding helder: juridische kaders kunnen plotseling wegvallen. Bedrijven die nu hun cloudstrategie tegen het licht houden en migratieplannen voorbereiden, staan sterker wanneer de volgende aardverschuiving komt (zie ook deze blog over cybersecurity). Voor bestuurders, CISOs, privacy officers en bedrijfsjuristen luidt de boodschap daarom: breng uw huidige situatie in kaart, beoordeel uw contractuele positie en schakel tijdig specialisten in (zie ook deze blog over bestuurdersaansprakelijkheid). Proactief handelen is niet alleen juridisch verstandig, het is strategisch noodzakelijk.